Call 0800 1111
Ymdopi â meddyliau a theimladau am hunanladdiad
Mae nifer o bobl yn meddwl am hunanladdiad ar ryw adeg yn eu bywydau. Hunanladdiad yw’r weithred fwriadol o ladd eich hun. Efallai dy fod yn teimlo ar dy ben dy hun ac efallai ei bod yn anodd gwybod beth i’w wneud. Ond gallwn dy helpu i ddod o hyd i ffyrdd o ymdopi. Efallai na fydd pethau’n newid ar unwaith. Ond galli ddechrau teimlo’n well.
Cael cymorth
Mae’n bwysig iawn siarad â rhywun os wyt ti’n cael teimladau hunanladdol neu os wyt ti’n poeni y byddi di’n niweidio dy hun.
Galli di ffonio 0800 1111 i siarad â chwnselydd Childline unrhyw bryd. Maen nhw yno i helpu 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos. Galli di hefyd drefnu siarad â chwnselydd sydd yn siarad Cymraeg. Os yw’n argyfwng neu os oes angen help arnat ar unwaith, ffonia 999.
Cadwa dy hun yn ddiogel
Mae cymryd cyffuriau (Saesneg) neu yfed alcohol (Saesneg) yn ei gwneud yn anodd meddwl yn glir a gwneud penderfyniadau da. Mae alcohol hefyd yn iselydd sy’n gwneud teimladau am ladd dy hun yn waeth fyth.
Os oes gen ti unrhyw gyffuriau, fflysia nhw i ffwrdd. Os oes gen ti unrhyw beth a allai achosi niwed i ti, cer ati i gael gwared arno. Hefyd mae bod gyda rhywun yn helpu, yn hytrach na bod ar dy ben dy hun.
4 peth y galli di eu gwneud
1. hobïau neu bethau rwyt ti’n eu mwynhau fel gwrando ar gerddoriaeth (nid rhywbeth a allai wneud pethau’n waeth fel cyffuriau nac alcohol)
2. gweithgarwch corfforol fel chwaraeon, dawnsio, loncian neu ioga
3. rhywbeth sy’n gwneud i ti deimlo dy fod wedi cyflawni rhywbeth, fel tynnu llun neu wneud pos
4. edrych ar lun o rywun sydd wir yn meddwl y byd ohonot ti.
Gwneud cynllun diogelwch
Mae cael cynllun diogelwch y galli edrych arno pan fyddi di’n cael teimladau hunanladdol yn gallu dy helpu i ymdopi. Ceisia ysgrifennu atebion i’r pwyntiau isod a’u cadw mewn lle diogel er mwyn i ti allu eu defnyddio pan fyddi di’n ei chael hi’n anodd ymdopi.
Mae ein cwnselwyr bob amser yma i ti a gallant dy helpu i ysgrifennu dy gynllun diogelwch.
Ceisia feddwl am y canlynol:
- Ffyrdd o gadw dy hun yn ddiogel
- Lle diogel i fynd
- Unrhyw beth sydd wedi helpu yn y gorffennol ar ôl i ti gael y meddyliau hyn
- Unrhyw feddyliau neu deimladau cadarnhaol y gallet ti geisio canolbwyntio arnyn nhw yn lle’r meddyliau drwg
- Beth fyddet ti’n ei ddweud wrth ffrind a oedd yn cael y teimladau hyn
- Rhywun y galli di siarad ag ef, fel cwnselydd Childline neu oedolyn rwyt ti’n ymddiried ynddo (Saesneg).
Awgrymiadau sy’n gallu helpu
Ymlacia dy gorff
Canolbwyntia ar 1 peth rwyt ti’n ei wneud y funud hon. Canolbwyntia ar dy gorff, nid ar dy feddyliau. Gallet gael bath cynnes neu orwedd ar y gwely neu ar y soffa.
Gallet roi cynnig ar:
- tynhau dy holl gyhyrau gan ddefnyddio dy holl gryfder ac yna eu llacio'n araf
- anadlu’n ddwfn drwy anadlu i mewn yn araf drwy dy drwyn, ac yna anadlu allan yn araf drwy dy geg.
Creu blwch cysur
Llenwa dy flwch cysur â dy hoff bethau. Gallet gael lluniau o bobl sy’n bwysig i ti, dyfyniadau ysbrydoledig neu eiriau caneuon rwyt ti’n eu hoffi, dy hoff fyrbrydau a rhoddion gan rywun rwyt ti’n ei garu. Tro at dy flwch cysur pan fyddi di’n ei chael hi’n anodd ymdopi.
Dychmygu
Dychmyga fod pethau’n mynd yn dda a dy fod ti’n ymdopi. Yn dy feddwl, dychmyga un o dy hoff lefydd. Gallai fod yn rhywle go iawn neu’n rhywle dychmygol. Dychmyga dy fod ti yno. Cer ati i greu delwedd feddyliol ohonot ti yn ymdopi’n dda iawn ac yn cael help gyda’r hyn sy’n digwydd.
Ailadrodda ymadrodd cadarnhaol
Meddylia am ymadrodd cadarnhaol sy’n dy atgoffa dy fod ti’n gallu ymdopi â phethau.
Dylai fod yn y person cyntaf (“fi”). Ac yn yr amser presennol (“rydw i yn” NID “mi fydda i” neu “rydw i’n mynd i”)
Gallet geisio ailadrodd yr ymadroddion cadarnhaol hyn wrthot ti dy hun:
- “Rydw i’n gwneud yn dda iawn”
- “Rydw i’n dod drwy hyn”
- “Mae gen i lawer i’w roi”
Ymarfer corff
Mae gwneud ymarfer corff yn wych ar gyfer dy iechyd meddwl. Mae’n gallu gwneud i ti ymlacio. A rhoi mwy o egni i ti. Mae hefyd yn gallu gwneud i ti deimlo’n fwy hyderus a dy helpu i ddelio â phethau.
Mae’n bwysig dod o hyd i fath o ymarfer sy’n iawn i ti. Mae pawb yn mwynhau rhywbeth gwahanol. Gallai fod yn rhedeg, cerdded, pêl-droed, sgipio, dawnsio neu ioga. Gallet roi cynnig ar ambell beth gwahanol a gweld beth rwyt ti’n ei hoffi.
Defnyddio dy synhwyrau i ymdopi
Mae dy 5 synnwyr yn arfau pwerus. Maen nhw wir yn gallu codi dy hwyliau os wyt ti’n mynd drwy gyfnod anodd neu’n teimlo fel lladd dy hun. Dyma rai syniadau.
Gweld
Cer ati i greu lle yn dy ystafell neu dy ddyddiadur a’i lenwi â lluniau neu bethau rwyt ti’n eu hoffi – y pethau rwyt ti’n teimlo’n dda amdanyn nhw. Gallet edrych ar hen luniau sy’n creu atgofion da. Neu gwylia un o’th hoff ffilmiau. Gallet hefyd ddefnyddio ein blwch Celf (Saesneg) i greu, cadw ac argraffu dy ddelweddau dy hun.
Clywed
Chwaraea’r gerddoriaeth rwyt ti’n ei mwynhau. Gallai fod yn rhywbeth ysgafn a thyner. Neu gallai fod yn uchel ac yn gyffrous. Beth bynnag rwyt ti’n ei hoffi. Os nad wyt ti yn yr hwyliau ar gyfer cerddoriaeth, beth am fynd i barc a gwrando ar sŵn adar a choed. Gall canolbwyntio ar y synau hyn helpu i atal meddyliau sy’n peri pryder.
Arogli
Mae gan bawb eu hoff arogleuon. Felly meddylia pa arogleuon rwyt ti’n eu hoffi a cheisia eu mwynhau pan fyddi di’n teimlo’n isel neu dan straen. Cymer dy amser i’w hanadlu i mewn. Canolbwyntia ar yr arogl a cheisio atal meddyliau eraill. Gallai fod yn bersawr neu siampŵ penodol. Orennau, tost neu fwyd yn cael ei goginio efallai. Neu gallai fod yn arogl glaswellt newydd gael ei dorri.
Blas
Beth am gael dy hoff bryd o fwyd. Neu gallet fwyta rhywbeth yr oeddet yn arfer ei garu, ond nad wyt ti wedi’i gael ers tro. Rho gynnig ar wahanol flasau a gweadau. A chofia geisio bwyta bwyd iach gan fod hyn yn gallu effeithio ar dy hwyliau.
Cyffwrdd
Gall cyffwrdd â gwahanol bethau wneud i ti deimlo cysylltiad â’r byd o dy gwmpas. A gall hefyd dynnu dy feddwl oddi ar feddyliau sy’n peri pryder. Rheda dy dafod o amgylch dy geg a theimlo’r gwahanol arwynebau. Cyffyrdda waliau yn dy ysgol neu gartref yn ysgafn. Teimla’r zip neu’r botymau ar siaced. Cymer fath. Rho fwythau i dy anifail anwes. Tylina dy law neu teimla wead pob un o dy ewinedd. Gwna ymarfer corff neu godi pwysau. Cer am dro neu i redeg.
SIARAD Â RHYWUN
Mae siarad â rhywun am sut rwyt ti’n teimlo yn rhan bwysig iawn o gael help. Mae’n golygu nad oes rhaid i ti ddelio â phopeth ar dy ben dy hun.
Ond nid yw bob amser yn hawdd gwneud hyn. Gall disgrifio sut rwyt ti’n teimlo fod yn beth brawychus iawn.
Rho gynnig ar ein hawgrymiadau i’w gwneud yn haws siarad:
- cynllunio a pharatoi beth rwyt ti am ei ddweud
- ysgrifennu beth rwyt ti am ei ddweud ac ymarfer ei ddweud
- meddwl am y prif bethau rwyt ti am eu cael drwy siarad â rhywun
- gofyn i ti dy hun a wyt ti eisiau cyngor, neu ai dim ond dweud sut rwyt ti’n teimlo
- ceisia siarad pan nad yw’r person yn brysur neu ar fin rhuthro i rywle.
Cadw'r sgwrs i fynd
Mae siarad am broblem yn beth da. Ond beth am pan wyt ti wedi siarad â rhywun ond mae heb fod yn help?
Mae siarad am fater yn aml yn broses. Nid rhywbeth rwyt ti’n ei wneud unwaith yn unig.
Gall dweud wrth rywun sut rwyt ti’n teimlo wneud i ti deimlo’n wael i ddechrau. Ond ar ôl siarad amdano ychydig o weithiau, gallet ddechrau teimlo’n wahanol.
A does dim rhaid rhoi gwybodaeth newydd chwaith. Weithiau gall siarad am yr un pethau dro ar ôl tro dy helpu i ddeall beth rwyt ti’n mynd drwyddo.
Felly cofia, os wyt ti wedi dweud wrth rywun sut rwyt ti’n teimlo ond mae heb fod yn help – dal ati. A meddylia am bobl eraill rwyt ti’n ymddiried ynddyn nhw a allai helpu.
 PHWY Y GALLI DI SIARAD
CAEL MWY O GEFNOGAETH
Gwefannau eraill a all helpu
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.