Coronafeirws

Os wyt ti’n poeni neu mae COVID yn gwneud bywyd yn anoddach rydyn ni yma i helpu.

Mae'r dudalen hon hefyd ar gael yn Saesneg

DILYN Y CANLLAWIAU DIWEDDARAF

Nid yw bob amser yn hawdd cadw i fyny â'r hyn y dylet ac na ddylet fod yn ei wneud. Os nad wyt ti’n siŵr, mae'n bwysig gofyn i oedolyn rwyt ti’n ymddiried ynddo neu edrych ar ganllawiau diweddaraf y Llywodraeth ar beth yw'r cyfyngiadau.

Mae rhai pethau y gallwch eu gwneud o hyd i gadw pawb yn ddiogel.

  • gwisgo masg neu orchudd wyneb os gallwch, yn enwedig dan do
  • golchi eich dwylo'n rheolaidd, am o leiaf 20 eiliad
  • defnyddio hylif diheintio dwylo
  • hunan-ynysu neu gymryd profion llif unffordd neu PCR pan fyddwch i fod
  • cadw'r ffenestri ar agor os ydych chi'n cwrdd â rhywun y tu mewn
  • Cael eich brechu os gallwch.

Mae oedolion a rhai pobl ifanc hefyd yn cael cynnig brechlyn, mae hyn yn helpu i amddiffyn rhag dal COVID a gall dy helpu os wyt ti’n ei ddal. Os wyt ti wedi cael cynnig brechlyn, ond rwyt ti’n teimlo'n bryderus yna mae gennym ni gyngor i helpu (Saesneg).

Mae mwy o gyngor am gadw pellter cymdeithasol ar wefan y GIG.

5 ffordd i edrych ar ôl dy iechyd meddwl

Ymdopi â gorbryder

Mae’n naturiol i chi deimlo’n bryderus am bethau sy’n digwydd yn y byd, yn enwedig os nad ydych chi’n teimlo bod gennych chi reolaeth. Ond beth bynnag sy'n digwydd, mae yna ffyrdd o ymdopi:

  • Siarad amdano Dwyt ti ddim ar dy ben dy hun, a gall helpu i siarad. Siarada â rhywun rwyt ti’n ymddiried ynddynt, cwnselydd Childline.
  • Ffocysu ar dy gorff Mae gorbryder yn teimlo’n llethol weithiau, ond gall canolbwyntio ar dy anadlu (Saesneg) a rhoi cynnig ar rai ymarferion helpu.
  • Cymryd saib o’r newyddion Bydd gan lawer o erthyglau newyddion deitlau sydd wedi'u cynllunio i wneud ti’n bryderus fel dy fod ti’n eu darllen. Edrycha ar newyddion rwyt ti’n ymddiried (Saesneg) ynddynt yn unig, a chymryd seibiant ohono bob dydd.
  • Rho amser i dy hun Mae'n naturiol i boeni ac mae'n iawn i angen amser i ti dy hun. Os wyt ti’n gwthio dy hun i ddal ati, gwneud yn siŵr dy fod ti’n cymryd seibiannau a gwneud rhywbeth ti’n ei fwynhau.
  • Dilyn y canllawiau Y ffordd orau i gadw pawb yn ddiogel yw dilyn y canllawiau. Hyd yn oed os nad yw pobl eraill bob amser yn eu dilyn, gallet ti chwarae dy ran. 

BETH YW’R CORONAFEIRWS?

Mae COVID-19 yn fath o goronafeirws. Gall effeithio ar ysgyfaint a llwybrau anadlu pobl, ond mae’n ymddangos ei fod yn cael llai o effaith ar blant a phobl ifanc. 

Mae’n normal i amrywiadau newydd fel omicron a delta i ddigwydd.  Gwahanol fathau o COVID-19 yw rhain, a all weithiau fod yn fwy heintus, sy'n golygu ei bod yn fwy tebygol y bydd rhywun yn ei ddal oddi wrth rywun arall. Mae amrywiadau COVID-19 yn ei gwneud hi'n bwysig iawn cael dy frechu os wyt ti’n gallu ac i gadw pellter cymdeithasol.

Mae’n bosibl na fydd rhai sydd â’r coronafeirws yn cael unrhyw symptomau o gwbl – felly mae’n bwysig cadw pellter cymdeithasol hyd yn oed os wyt ti’n iach. 

Er ei fod yn fwy heintus, bydd y rhan fwyaf o bobl sy’n cael COVID-19 neu’r coronafeirws yn gwella’n llwyr. Ond mae’n dal yn bwysig dilyn y mesurau cadw pellter cymdeithasol i ddiogelu pawb ac i’w atal rhag lledaenu.

Gall symptomau COVID-19 gynnwys:

  • twymyn uchel
  • peswch nad ydych wedi'i gael o'r blaen
  • colli blas neu arogl
  • diffyg anadl
  • teimlo'n flinedig neu wedi blino
  • poenau yn y corff
  • cur pen
  • dolur gwddf
  • trwyn wedi'i rwystro neu'n rhedeg
  • colli archwaeth
  • dolur rhydd
  • chwydu neu deimlo fel chwydu

Gall symptomau COVID-19 fod yn debyg iawn i fathau eraill o afiechydon, fel peswch neu annwyd. Os ydych chi'n poeni y gallech chi fod yn sâl, mae'n bwysig dweud wrth oedolyn diogel.

CAEL HELP OS NAD WYT TI’N TEIMLO’N DDIOGEL

Mae yna lawer o resymau y gallet ti fod yn teimlo’n anniogel:

  • Rwyt ti’n cael ei frifo neu ei gam-drin gartref, neu falle bod rhywun rwyt ti’n nabod yn cael ei gam-drin.
  • Rwyt ti’n ffraeo gyda'r bobl rwyt ti’n byw gyda
  • Rwyt ti wedi rhedeg i ffwrdd neu falle bod rhywun wedi dweud wrthyt ti i adael
  • Mae unrhyw beth arall yn digwydd sy'n gwneud i ti deimlo'n anniogel neu'n ofnus.

Weithiau mae’n gallu teimlo'n anodd cael help oherwydd dy fod ti’n hunanynysu neu oherwydd nad wyt ti’n gallu mynd i'r ysgol. Beth bynnag sy'n digwydd, mae yna help ar gael. Gallet ti siarad â chynghorydd Childline am unrhyw beth, ac mewn argyfwng dylet ti ffonio 999 bob amser.